Eén van de fijne dingen van vakantie is dat ik meer tijd heb om te lezen. Extra leuk als een boek een relatie heeft met het land waar ik verblijf. Deze zomer was dat Zweden. Ik las De kraanvogels vliegen naar het zuiden van Lisa Ridzén, niet alleen omdat het in 2024 werd uitgeroepen tot Boek van het Jaar in Zweden, maar ook vanwege de link met mijn werk.
Het verhaal gaat over de 89-jarige Bo, die alleen woont op het Zweedse platteland en afhankelijk is van thuiszorg. Zijn herinneringen, gedachten en belevenissen worden afgewisseld met fragmenten uit zijn zorgdossier. Vooral door deze opbouw maakte het boek grote indruk op me.
Bijvoorbeeld deze scène. Wanneer thuiszorgmedewerker Johanna binnenkomt, denkt Bo: “En iets in mij is blij dat juist zij het is die komt. Zij begrijpt me het beste” Even later probeert zij hem te overtuigen om te douchen. Volgens Johanna moet dat gewoon gebeuren. Maar Bo ziet dat anders. Vervolgens lees je in het zorgdossier: “We discussiëren over douchen. Maar Bo wil niet. Zwemmen in open water is oké, zegt hij, maar douchen niet. Ik probeer het later wel weer.”
In een paar regels zie je twee werelden naast elkaar bestaan. Voor Johanna hoort douchen bij het leveren van goede zorg, maar ze kán ook meebewegen met haar cliënt. Want voor Bo gaat het over iets veel groters: zelfstandigheid, waardigheid en de regie over zijn eigen leven. Het maakte mij opnieuw duidelijk hoe ingewikkeld afhankelijkheid kan zijn. Achter iedere zorgvraag zit een mens met een geschiedenis, gewoonten en gevoelens die niet altijd zichtbaar zijn in een dossier.
Ik vond het indrukwekkend hoe Lisa Ridzén dit heeft beschreven. Zeker als je bedenkt dat zij zelf nog geen veertig jaar oud is. Ze maakt zo voelbaar hoe het is om oud te worden en steeds vaker aangewezen te zijn op de hulp van anderen.
Niet alleen in Zweden, maar ook in ons land zetten duizenden thuiszorgmedewerkers zich elke dag in om mensen zo lang mogelijk thuis te laten wonen. De enorme waarde van hun werk komt in het boek heel goed tot uitdrukking. Goede zorg gaat niet alleen over wassen of medicatie toedienen. Goede zorg gaat over aandacht hebben voor de mens achter het dossier. Iedere dag opnieuw doen thuiszorgmedewerkers hun uiterste best om die goede zorg te leveren.
Dus hulde aan alle thuiszorgmedewerkers. In Zweden én in Nederland. Want terwijl de kraanvogels naar het zuiden vliegen, blijft wat echt telt overal hetzelfde: een mens die gezien wil worden, en een zorgverlener die daar iedere dag opnieuw zijn of haar best voor doet.
Deze column is op 28 september geplaatst op de website van Noordkop 247.
