Een boodschap doen voor een buur die het even niet redt. Iemand groeten die je al tijden niet hebt gezien. Kleine gebaren, die vaak vanzelfsprekend lijken, maar die veel zeggen over hoe we samenleven. Misschien zelfs over hoe vrij we werkelijk zijn.
Want hoe vrij zijn we eigenlijk als we elkaar niet helpen? Die vraag raakt de kern van artikel 29 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens:
“Eenieder heeft plichten tegenover de gemeenschap, zonder welke de vrije en volledige ontplooiing van zijn persoonlijkheid niet mogelijk is.”
Mary Robinson, voormalig president van Ierland en VN-mensenrechtencommissaris, herinnerde ons er in een interview aan dat we in het Westen mensenrechten te veel zijn gaan zien als individuele rechten. Die zijn belangrijk, maar een betekenisvol leven ontstaat alleen in verbinding met anderen. Hoop begint dichtbij, in veilige gemeenschappen en van onderop: eerst wijken, dan dorpen, steden en landen. In het interview stond de vraag centraal ‘wat kan hoop vandaag betekenen?’. Als bestuurder van Samen ben ik al langer aan de slag met onderwerpen als betekenisvol leven en naar elkaar omzien. Zo werken we in Noord-Holland Noord al jaren aan zorgzame buurten. Binnen het samenwerkingsverband Van Vergrijzing naar Vernieuwing stimuleren we initiatieven die mensen helpen langer thuis te blijven wonen en de zelf- én samenredzaamheid te versterken. Een zorgzame buurt is een plek waar iedereen bijdraagt, elkaars levensstijl respecteert en niet wegkijkt, maar hulp biedt als iemand uit de buurt vastloopt. Bijvoorbeeld door een boodschap te doen voor een oudere of zieke buur, de buurt schoon te houden of een buurtborrel te organiseren. Zo is het een plek waar het fijn wonen is, omdat je op elkaar kunt rekenen.
Dit is extra belangrijk omdat we weten dat de komende jaren de zorgvraag groeit, terwijl menskracht en middelen afnemen. Zorgzame buurten zijn geen luxe, maar noodzaak. Niet voor niets is een ieders plicht hierbij al in 1948 onderkend als universeel mensenrecht. En zoals Robinson zegt: “Wie werkt voor de gemeenschap, dichtbij huis, krijgt altijd meer terug dan hij geeft.”
Een goed voornemen voor 2026
Laten we dit jaar samen verder bouwen aan buurten waar niemand alleen staat. Begin klein: kijk om naar je buren. Het is niet alleen hard nodig – het is vooral ook gezellig en fijn.
Deze column is op 15 januari 2026 geplaatst op de website van Noordkop 247.
