Nu het voorjaar is aangebroken leg ik zo af en toe de 17 kilometer naar en van mijn werk weer per fiets af. Daarom trok een recent nieuwsbericht over fietsongelukken van 55-plussers mijn aandacht. Vorig jaar belandden bijna 81.000 fietsers op de spoedeisende hulp en in 2024 was dat niet veel minder. Bijna de helft van de ongelukkigen is, net als ik, 55-plus.
Het gekke is dat het vaak geen grote botsingen zijn met auto’s of vrachtwagens. In veel gevallen is er niet eens een andere verkeersdeelnemer bij het incident betrokken. Gewoon even het evenwicht kwijt. Een klein moment van onoplettendheid. Een losliggende klinker of een stoeprandje. Een ongeluk zit in een klein hoekje.
In ruim 14.000 van alle gevallen die op de spoedeisende hulp belandden, ging het om licht of ernstig hersenletsel. Letsel dat minder erg had hoeven zijn of zelfs voorkomen had kunnen worden door het dragen van een helm. De wetenschap is daar zeer helder over: het dragen van een fietshelm verkleint de kans op dodelijk hoofdletsel met meer dan 70 procent en op ernstig hoofdletsel met zo’n 60 procent. Op de revalidatie-afdeling van Samen zie ik hoe niet-aangeboren hersenletsel levens verandert. Niet alleen van degene die valt, maar ook van partners, kinderen en mantelzorgers. Revalidatie is intensief, langdurig en onzeker.
Ongemak zit niet op mijn hoofd
Ik ken deze feiten en cijfers en toch heb ook ík lange tijd geen helm gedragen. Een helm op de fiets voelt onwennig en is niet bevorderlijk voor mijn kapsel. Maar als ik eerlijk ben, zit het ongemak vooral niet óp mijn hoofd, maar ín mijn hoofd. Het idee dat anderen denken dat het overdreven is, zo’n helm. En dat het me niet flatteert. Onzin natuurlijk en sinds ik een helm draag als ik naar Schagen fiets, kijkt niemand gek op en krijg ik mijn haar weer prima in model. De weerstand zat vooral in mijzelf.
In het kader van de verantwoordelijkheid voor volksgezondheid én het terugdringen van de zorgkosten zou je denken dat de fietshelm verplicht wordt. Op dit moment stimuleert de overheid alleen het vrijwillig dragen van een helm. Trek de parallel met de autogordel: niemand betwist meer het nut. We accepteren dat een kleine inperking van comfort een grote winst in veiligheid oplevert.
Misschien zijn we als fietsland toe aan diezelfde redenering voor de fietshelm: gewoon verplichten. Niet vanuit dwang of belerend beleid, maar vanuit realisme. Want eerlijk is eerlijk: op korte stukjes draag ik ‘m niet altijd terwijl ik ook dan risico loop. Dus ook voor mij zou een verplichting helpen. Want mijn haar breng ik wel weer in model, maar met mijn hoofd lukt dat niet.
Deze column is op 1 mei geplaatst op de website van Noordkop 247.
